Piszczac (gmina)
gmina miejsko-wiejska | |||||||
| |||||||
Państwo | |||||||
---|---|---|---|---|---|---|---|
Województwo | |||||||
Powiat | |||||||
TERC |
0601112 | ||||||
Siedziba | |||||||
Burmistrz |
Kamil Kożuchowski | ||||||
Powierzchnia |
169,92 km² | ||||||
Populacja (30.06.2016) • liczba ludności |
| ||||||
• gęstość |
43,2 os./km² | ||||||
Nr kierunkowy |
83 | ||||||
Tablice rejestracyjne |
LBI | ||||||
Adres urzędu: ul. Włodawska 821-530 Piszczac | |||||||
Szczegółowy podział administracyjny | |||||||
| |||||||
Położenie na mapie województwa![]() | |||||||
51°57′27″N 23°22′46″E/51,957500 23,379444 | |||||||
Strona internetowa | |||||||
Biuletyn Informacji Publicznej |
Piszczac (daw. gmina Połoski) – gmina miejsko-wiejska w województwie lubelskim, w powiecie bialskim. W latach 1975–1998 gmina położona była w województwie bialskopodlaskim.
Siedziba gminy to Piszczac.
30 czerwca 2004[4] gminę zamieszkiwało 7612 osób.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Gmina Piszczac powstała za Królestwa Polskiego – 1 stycznia?/13 stycznia 1870 w powiecie bialskim w guberni siedleckiej w związku z utratą praw miejskich przez miasto Piszczac i przekształceniu jego w wiejską gminę Piszczac w granicach dotychczasowego miasta[5]. Następnie gmina została zniesiona i włączona do gminy Połoski[6]. W 1912 roku gmina weszła w skład nowo utworzonej guberni chełmskiej[7].
Gminę Połoski przemianowano w późniejszych latach na gminę Piszczac, która w okresie międzywojennym weszła w skład woj. lubelskiego. W 1921 roku liczyła 3123 mieszkańców (w tym 1088 w Piszczacu) i składała się z 13 miejscowości: Choroszczynka, Chotyłów kolonia, Chotyłów wieś, Dobrynka, Nowy Dwór, Piszczac folwark, Piszczac kolonia, Piszczac osada miejska, Połoski, Popiel, Trojanów, Wołoszki i Zagorów[8]. Po wojnie gmina zachowała przynależność administracyjną. 1 lipca 1952 roku gmina składała się z 10 gromad: Choroszczynka, Chotylów, Dobrynka, Nowy Dwór, Piszczac kolonia, Piszczac osada, Połoski, Popiel, Trojanów i Zahorów[9].
Jednostka została zniesiona 29 września 1954 roku wraz z reformą wprowadzającą gromady w miejsce gmin[10]. Gminę reaktywowano 1 stycznia 1973 roku w związku z kolejną reformą administracyjną[11].
Struktura powierzchni
[edytuj | edytuj kod]Według danych z roku 2002[12] gmina Piszczac ma obszar 169,92 km², w tym:
- użytki rolne: 68%
- użytki leśne: 24%
Gmina stanowi 6,17% powierzchni powiatu.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Dane z 30 czerwca 2004[4]:
Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
---|---|---|---|---|---|---|
Jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
Populacja | 7612 | 100 | 3842 | 50,5 | 3770 | 49,5 |
Gęstość zaludnienia [mieszk./km²] |
44,8 | 22,6 | 22,2 |
- Piramida wieku mieszkańców gminy Piszczac w 2014 roku[1].
Turystyka
[edytuj | edytuj kod]Największą atrakcją turystyczną gminy Piszczac są zabytki podlaskiej architektury sakralnej: XVII-XIX-wieczne cerkwie wznoszone rękoma miejscowych cieśli, w niepowtarzalnym w żadnej innej części Polski stylu. Powstawały one na potrzeby parafii unickich, po likwidacji unickiej diecezji chełmskiej służyły parafiom prawosławnym, zaś w okresie międzywojennym lub po II wojnie światowej w większości zostały zaadaptowane na kościoły rzymskokatolickie. W żadnej innej gminie byłego województwa bialskopodlaskiego nie zachowało się tyle przykładów ludowej architektury unickiej. Z kolei przykładem świeckiej architektury XIX-wiecznej są dwór w Zalutyniu i dworek w Kościeniewiczach. W Dobrynce znajduje się cmentarz z okresu I wojny światowej. Innym walorem turystycznym jest typowo poleski krajobraz – równiny poprzecinanej rzeczkami, z kompleksami lasów i oczkami bagien. Lasy sąsiadujące z Zalutyniem nadają się zarówno do wycieczek pieszych, jak i rowerowych.
Gospodarka
[edytuj | edytuj kod]Podstawową dziedziną gospodarki gminy jest rolnictwo. Na 9698 ha użytków rolnych gospodaruje 1449 gospodarstw indywidualnych (średnia powierzchnia 6,7 ha). Spora część mieszkańców gminy to dwuzawodowcy, pracujący także w „suchym porcie” kolejowym w Małaszewiczach. Część obiektów przeładunkowych tego portu znajduje się na terenie gminy Piszczac, pozostałe w gminie Terespol. Gmina swą perspektywę rozwoju upatruje przede wszystkim w rozwoju wymiany towarowej ze Wschodem. Bliskość granicy oraz obecność magistrali kolejowej Berlin-Moskwa na terenie Gminy planować istotny rozwój usług.
Zabytki na terenie gminy
[edytuj | edytuj kod]- Drewniana cerkiew unicka w Kościeniewiczach, zbudowana w latach 1673–1682, obecnie kościół rzymskokatolicki pw. Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski.
- Drewniana cerkiew unicka w Ortelu Królewskim, obecnie kościół parafialny rzymskokatolicki pw. Matki Boskiej Różańcowej, wzniesiona w 1706 r. (cieśla Nazar)
- Drewniana cerkiew prawosławna w Połoskach, zbudowana w II poł. XIX w., obecnie kościół rzymskokatolicki pw. św. Trójcy; w Połoskach również cmentarz prawosławno-katolicki
- Kaplica cmentarna w Piszczacu, zbudowana drewna w końcu XIX w.; na cmentarzu nagrobki XIX-wieczne
- Kościół parafialny pw. Podwyższenia św. Krzyża w Piszczacu, dawna cerkiew prawosławna, murowany z 1907 r.
- Dwór murowany rodziny Komorowskich w Zalutyniu, wzniesiony w II poł. XIX w. w parku krajobrazowym z XIX w. (obecnie szkoła)
- Zabytkowa stacja kolejowa w Chotyłowie, w stylu dworkowym z 1867 roku
- Murowany dom dróżnika w Chotyłowie z 1867 roku.
Transport
[edytuj | edytuj kod]Przez terytorium gminy Piszczac przebiega najważniejszy szlak kolejowy Europy – magistrala Berlin – Moskwa (stacje kolejowe Chotyłów i Dobrynka). Od strony wschodniej dociera do niej szeroki tor łączący gminę z siecią kolejową Republiki Białoruskiej oraz innych państw byłego ZSRR (teren portu przeładunkowego Małaszewicze). Na terenie gminy nie ma dróg krajowych. Drogi wojewódzkie łączą Piszczac z Białą Podlaską – odległość 22 km, oraz przejściami granicznymi w Terespolu – 25 km, w Kukurykach – 25 km i Sławatyczach – 29 km.
Sołectwa
[edytuj | edytuj kod]Chotyłów, Dąbrowica Mała, Dobrynka, Janówka, Kościeniewicze, Nowy Dwór, Ortel Królewski Drugi, Ortel Królewski Pierwszy, Piszczac, Piszczac Pierwszy, Piszczac Drugi, Piszczac Trzeci, Piszczac-Kolonia, Połoski, Połoski Nowe, Połoski Stare, Popiel, Trojanów, Wólka Kościeniewicka, Wyczółki, Zahorów, Zalutyń[2].
Miejscowości podstawowe bez statusu sołectwa: Czworaki, Ogrodniki, Parcela, Puhary A, Ratarków, Wołoszki.
Sąsiednie gminy
[edytuj | edytuj kod]Biała Podlaska, Kodeń, Łomazy, Terespol, Tuczna, Zalesie
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Gmina Piszczac w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-03-14] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ a b Strona gminy, sołectwa.
- ↑ Urząd Statystyczny w Lublinie.
- ↑ a b Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast. GUS. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).
- ↑ Postanowienie z 12 (24) grudnia 1869, ogłoszone 1 (13 stycznia) 1870 (Dziennik Praw, rok 1869, tom 69, nr 239, s. 461).
- ↑ Gmina Połoski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII: Perepiatycha – Pożajście, Warszawa 1887, s. 728 .
- ↑ Ustawa o utworzeniu guberni chełmskiej.
- ↑ Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej – Tom IV – Województwo Lubelskie, Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1924.
- ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1 VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa.
- ↑ Dz.U. z 1954 r. nr 43, poz. 191.
- ↑ Dz.U. z 1972 r. nr 49, poz. 312.
- ↑ Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset. regioset.pl. [dostęp 2010-09-14]. (pol.).